Daan

‘Je moet helemaal doorlopen naar zolder. De deur is open’, zegt Daan.
Ik loop zachtjes naar boven en ga bij een onbeschilderde deur naar binnen. Ik zoek een lichtknopje maar de kamer heeft geen elektriciteit. Een olielamp staat op een tafeltje. Het onbetimmerde dak loopt schuin naar beneden. Er staat een éénpersoonsbed met een oude deken. De houten vloer heeft op sommige plekken smalle kieren waar licht door komt.
‘Ik heb wat lakens en een kussen meegejat’ grijnst Daan even later. ‘Dan is mijn bed ook weer eens verschoond’.
Hij steekt de olielamp aan. De zolder wordt flauw verlicht.
‘Morgenochtend kom ik terug’, zegt Daan. Hij kijkt mij doordringend aan.
‘Eerst ga ik uitslapen. Daarna gaan wij een week lang de meest smerige liefde bedrijven die er ooit is bedreven.’
Hij zoent mij op mijn wang en voelt zachtjes met zijn hand in mijn kruis.
‘En tenslotte’, fluistert hij mij in mijn oor, ‘maak ik je lid van de communistische partij.’
Een paar minuten blijven we doodstil tegen elkaar staan.
‘Maar eerst nog even dit.’
Hij voelt in zijn zak en haalt er een sleutel uit.
‘Ik zou niet willen dat de Duitsers die zouden vinden. Dus zolang moet jij er op passen.’

Ik deed die nacht geen oog dicht. Om zeven uur ging ik naar de keuken.
‘Wie ben jij?’ vroeg een oudere vrouw die in haar peignoir brood stond te snijden.
‘Een vriend van Daan’ stamelde ik. ‘Hij is nog niet terug.’
De vrouw keek mij aan. ‘Laat me raden. Je bent net 18 en je kunt niet naar huis terug omdat je je moet melden om te gaan werken in Duitsland.’
Ik knikte.
Ze zweeg even. ‘Daan is een goede jongen.’
Er viel een stilte omdat ik niet wist wat ik moest zeggen.
‘Je mag zijn kamer gebruiken tot hij weer terug is. Mijn naam is overigens Alie.’
Daan kwam niet meer terug.
Er waren nog vier onderduikers in het pand en regelmatig bracht ik wel eens berichten rond voor het verzet. Als ik soms navraag deed, had niemand Daan gekend. Elke dag had ik zijn sleutel in mijn zak.
De oorlog ging voorbij.
Op Bevrijdingsdag belde er een man aan met een regenjas en een gleufhoed. ‘Ik kom voor de sleutel’ zei de man tegen Alie.
Ik stond op de trap. ‘Waar is Daan?’ vroeg ik.
De man nam zijn gleufhoed af en keek me onderzoekend aan. ‘Het spijt me. Bij zijn laatste klus is hij opgepakt. Hij wilde te snel terug naar huis. Later is hij geëxecuteerd in Sachsenhausen. Weet jij iets van een sleutel? Volgens Daan moest ik in de tuin zijn.’
We liepen er naar toe. Ik liet mijn tranen de vrije loop.
De man zag een rode steen. ‘Daar’. Met een grote schop groef hij een vierkante metalen kist uit de grond. De sleutel paste precies. De man slaakte een zucht van verlichting. ‘Het complete ledenbestand van de CPN in Amsterdam. Er is niets verloren gegaan.’