Afscheidsspeech

Enkele tientallen mannen zitten in rijen voor tv-schermen in een zaal van de begraafplaats. Zij volgen de plechtigheid in de naastgelegen aula. De meesten dragen een donkerblauwe overall, voorzien van het logo van Scheepswerf Gunsterling.
Een enkele keer doorbreken zij de stilte met gefluister, gemompelde opmerkingen of onderdrukt gelach.
Bij de aankondiging van de volgende spreker, Armand Arends, gaan zij rechtop zitten.
Op de schermen stapt een grijzende man, gekleed in donkerblauwe overall, naar de lessenaar naast de grafkist. Hij kijkt over zijn bril de aula in en legt een vel papier voor zich. Hij schraapt zijn keel, buigt kort zijn hoofd naar de overledene en tikt met zijn wijsvinger op de microfoon.

‘Heer Gunsterling,
Namens de Ondernemingsraad en het voltallige personeel mag ik een laatste woord tot u richten.
Ik doe dit in de wetenschap dat dit onbeantwoord blijft.
Dat is bijzonder, het is immers algemeen bekend dat u altijd het laatste woord had.
Het was wie u was. Die uitstraling neemt u mee in uw kist, met de lippen tot smalle streep verlijmd en achter de gesloten oogleden de weergaloos felle blik die geen tegenspraak duldde. De blik die geen twijfel liet bestaan over wie er de baas was.
Ik wens ze sterkte, daarboven.’

De man kijkt over zijn bril omhoog, vervolgens naar zijn toehoorders die inmiddels op hun stoelen heen en weer schuiven, hoesten of een strakke blik op hun schoenen richten.
In de zaal naast de aula wordt het rumoerig; er klinkt gegrinnik, een enkeling applaudisseert, zij het zachtjes.
De geluiden verstommen als Arends verder spreekt.

‘Wij, hier beneden, zetten de werkzaamheden op de werf voort. Uw broer Hendrik zullen wij steunen, nu hij het roer van de werf overneemt.
In de afgelopen jaren leerden wij hem kennen als een a-typische Gunsterling, die wel oog heeft voor wat men in vroeger jaren zo treffend noemde ‘de noden van het personeel’, die met zijn opstelling bij de besprekingen over de jaarlijkse salarisronde toonde dat de belangen van de werf en de werknemers wel degelijk parallel lopen.’

Voor de tv-schermen wordt instemmend gemompeld, er wordt weer geklapt.
De spreker schuift zijn bril iets lager en kijkt naar de eerste rij in de aula.

‘Mevrouw Gunsterling, aan u in het bijzonder en uw zoon Ferdinand wil ik mijn medeleven betuigen met het verlies van uw man, uw vader. Ik …’

Op dat moment staat de weduwe op, rukt de zwarte voile weg voor haar gezicht en beent naar de lessenaar.

‘Zo is het wel genoeg, Armand.’
Ze kust hem op zijn mond en draait zich om naar de verbaasde jongeman, waar zij zojuist nog naast zat.
‘Ferdinand, ik stel je voor aan je vader; Armand Arends.’